سەرکۆ یونس

نرخی نەوت بەهۆی دەرئەنجامەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا بۆ نزمترین ئاست دابەزی و ئابوری ودارایی ئەو وڵــاتانەی کەنەوت پێکهێنەری بودجەو داهاتی نەتەوەییانە تووشی گەورەترین مەترسی بوونەوە و وڵاتێکی وەک عێراق لەدوو مانگی ڕابردوودا نەیتوانی لەکاتی خۆیدا مووچەی فەرمانبەران و مووچەخۆران بدات و ناچار پەنای بردووەتە بەر قەرزکردن.

ئابوری عێراق بەهۆی دەرهاویشتەکانی کۆرۆناو سنوردارکردنی هەناردەی نەوت لەلایەن ڕێکخراوی ئۆپێک پڵەسەوە توانای دارایی کەمی کردوە و لەئێستادا سەرەڕای نەبوونی یاسای بودجە و حکومەت داوای قەرزی زیاتر لە پەرلەمان دەکات.

لەلایەکی ترەوە بەهۆی زۆری خەرجیەکانی حکومیەوە بەگشتی و خەرجی بەگەڕ بەتایبەتی کەمانگانە تەنها بۆ مووچە پێویستی بەنزیکەی (5)ترلیۆن و چوار سەد ملیار دینار هەیە .

حکومەتی عێراقی بۆ دەربازبوون لەم قەیرانە لەماوەی ڕابردوودا لەگەڵ هەریەکە لە ئەردەن و میسر چەندین ڕێکەوتنیان ئیمزا کردوە لە بوارەکانی ووزە و خزمەتگوزاری وبازرگانی و پیشەسازی و وەبەرهێنان کە تێدا عێراق نەوت دابین دەکات بۆ ئەردەن و میسر بەنرخێکی ڕەمزی و لەبەرامبەردا هەریەکە لەو وڵــاتانە خزمەتگوزاری پێشکەش دەکەن بە عێراق.

لەیەکێک لەبەندەکانی ڕێکەوتنەکەدا هاتووە پێویستە عێراق هێڵی بۆری نەوت بۆ ئەردەن ڕابکێشێت و نەوتی پێویست بۆ ناوخۆی ئەردەن بەنرخی گونجاو دابین دەکات کەنزیکەی (150)هەزار بەرمیل ڕۆژانە بۆ پاڵاوگەی (زەرقا‌و) و پاشان ئەگەر پێویست بێت لەو هێڵەوە عێراق دەتوانێت نەوتەکەی هەناردەی بازاڕەکانی تر بکات لە سنورەکانی ئەو وڵــاتەوە و لەئایندەدا نەوت لەو هێڵەوە بگاتە میسر.
لەحاڵەتی ئاسایدا و بۆ جێ بەجێکردنی ئەم پرۆژەیە پێوستی بە (3 بۆ 5)ساڵ هەیە و بەتێچوونی زیاتر لە (8)ملیار دۆلار.

یەکێک لەسوودەکانی ئەم هێڵەنەوتیە ئەوەیە کەعێراق سەرچاوەی هەناردەکردنی دەبێت بە سێ سەرچاوە لەهەر حاڵەتێکی ناسەقامگیری سیاسی نێوان عێراق و تورکیا ئەمە دەبێتە جێگرەوەی هێڵی بوری نەوتی جیهان و دەریای ناوەڕاست.
لەلایەکی ترەوە میسر پێویستی بە نەوتی هاوردەکراو هەیە بۆ پێویستی ناوخۆ و کەرتی پیشەسازی دەتوانێت لەڕێگەی (عەقەبە)وە کەئاسان و خێراتر دەبێت وەک سەرچاوەکانی تری هاوردەکردن ، دەتوانن لەئایندەدا وێستگەی پاڵاوتنی نەوت دابمەرزێنن ئەمەش بەهایەکی بەرزی زێدە دەخاتە سەر ئابوری هەردوو وڵــات و دەرفەتی هەلی کاری نوێ و پاڵپشتێکە بۆ گەشەپێدانی زیاتری ئابوری میسر.

یەکێکی تر لە بەندەکانی ئەم ڕێکەوتنە ڕاکێشانی هێڵی کارەبایە لەنێوان هەرسێ وڵاتدا و زیاتر لەم لایەنەوە خواستی عێراق لە کارەبا دابین بکرێت و لەکاتی پێویستیدا ئاڵوگۆڕ بکرێت.

شایانی باسە ئەم ڕێکەوتنە کەرتەکانی تری ئابوری و خزمەتگوزاری پەروەردە و کشتوکاڵ و بازرگانی و پیشەسازییش دەگرێتەوە.
لەبواری پەروەردە دەرفەتی هاریکاری هاوبەش لەلایەنی دابینکردنی کتێبخانەی دیجیتاڵی و پێشخستنی تاقیکردنەوەی ئەلیکترۆنی لەنێوان هەر سێ وڵاتدا خراوەتە ڕوو.

لەبواری کەرتی کشتوكاڵدا هەندێ پێشنیاری هاوکاری جیاواز پێشیناز کراوە لەوانە پرۆژەی تۆوی کشتوکاڵی و ئاڵوگۆری  شێوازەکانی هاوکاری جوتیاران.

لەلایەنی کەرتی بازرگانی و پیشەسازییەوە دەرفەتی هاریکاری و پشتیوانی گرنگ هەیە لەلایەنی بازرگانی جۆراوجۆر  و ئاڵوگۆری شمەک و کاڵا و دامەزراندنی وێستگەی جیاکاری و لەقوتونانی بەرهەمەکشتوکاڵییەکان و هاوکاری لە پیشەسازییە جۆراوجۆرەکانی تردا.

هەموو ئەم هەنگاوانەی عێراق بۆ دەربازبوونە لە ئابوری تاکجەمسەری نەوت و هەوڵدانە بۆ کردنەوە و دۆزینەوەی سەرچاوەی تری داهات و بەدەستهێنانی پاڵپشتی سیاسی و هەرێمایەتی بۆ حکومەتەکەی کازمی ئەژمار دەکرێت و هەوڵدانێکی عەرەبییانەیە بۆ خۆ دوور خستنەوە لە هەیمەنەی ئابوری وسیاسی ئێران.
ئەوەی جێگای سەرنجە لەم ڕێکەوتنە گرنگی نەدانە بە بەرهەمی ناوخۆی عێراق و لەکاتێکدا بەپێ ی ڕێکەوتنەکە عێراق باجی گومرگی لەسەر نزیکەی (371) کاڵای ئەردەنی لادەبات لەکاتێکدا ئەردەن تەنها (80)جۆر کاڵا بەرهەم دەهێنێت ئەمەش مانای تێکەڵکردنی کاڵای بیانی دێت لەگەڵ کاڵای ئەردەنی و لەبەرژەوەندی بازرگانەکانی ئەو وڵاتەیە و لەزیانی ئابوری عێراقە..
ئەمە لەکاتێکدا نزیکەی (5)ملیۆن دەستی کار لەعێراقدا بەدەست بێکارییەوە دەناڵێنن و ڕێژەی بێکاری بۆ (40%) بەرزبووەتەوە و ڕێژەی (31.7%) دانیشتوانی عێراق لەژێر هێڵی هەژارییەوەن!
هەروەها بەپێ ی بەندەکانی ڕێکەوتنەکە ڕێگە دەدرێت بە کرێکارانی میسری بچنە ناو بازاڕەکانی عێراقەوە ئەمەش دەبێتە هۆی دابەزینی کرێ ی کرێکار لەناوخۆی عێراق و چونکە کرێکاری میسری ئامادەن بەنیوەی کرێ ی ڕۆژانە کار بکەن.

ئەوەی تێبینی دەکرێت عێراق بەم بارودۆخە خراپەی ئابوری و داراییەوە لەوانەیە نەتوانێت ناوەڕۆکی ئەم ڕێکەوتنە سێقۆڵییە جێ بەجێ بکات و چونکە نەپارەی پێویستی لەبەردەستایە و نە ژینگەی سیاسی ناوخۆیی عێراق لەبارە بۆ ئەم پرۆژەیە.

جێگای وەبیرهێنانەوەیە عێراق نزیکەی (125) ملیار دۆلار قەرزاری ناوخۆ ودەرەکی یە و هێشتا داوای ڕێگەپێدانی بڕی (41) ترلیۆن دینار قەرزی تر دەکات بۆ پێدانی مووچە و خەرجییەپێویستیەکانیان.!!


Like it? Share with your friends!

Comments

كۆمێنت

Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Countdown
The Classic Internet Countdowns
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Ranked List
Upvote or downvote to decide the best list item
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format